گزارشی از فرح شیلاندری

شمارش معکوس برای نجات جان صنعان اشرفی

تبانی دولتها علیه حقوق بشر

صنعان قربانی سیاستهای پنهان دولتها

آنچه تاکنون از سخنگوهای سازمانهای اروپایی مدافع حقوق بشر شنیدهایم بیانیههایی است که در حمایت از حقوق انسانها و آزادیهای فردی و اجتماعی و سیاسی آنان بوده است. شاید هنوز هم چشم برخی ملتها به درهای سازمان ملل و اتحادیۀ اروپا خیره مانده باشد که روزی در حمایت از آنان حرکتی انسانی نشان دهند. اما در کمال یاس و ناباوری شاهد سیاستهای پشتپردۀ بعضی کشورهای اروپایی در تبانی با دولتهایی هستیم که به ظاهر آنها را در نقض حقوق بشر محکوم میکنند و دیکتاتور میخوانند اما هنگامی که پای منافع اقتصادی به میان میآید، شعارهای حمایت از حقوق بشر رنگ میبازد و جای خود را به روابط تجاری و حسن همکاریهای دوجانبه میدهد.

دولت سوئد از جمله دولتهایی است که برخلاف حمایتهای بشردوستانه از حرکتهای اعتراضی مردم ایران علیه رژیم دیکتاتوری حاکم، به تازگی چرخشی قابل ملاحظه در سیاستهای خارجی خود صورت داده است. در نشست هیئتی از شورای بینالمللی صنایع سوئد و معاون امور اقتصادی و بینالمللی وزارت صنایع ومعادن ایران كه در سال ۲۰۱۰ در محل این وزارتخانه در تهران برگزار گردید بر توسعه سرمایهگذاری  دو كشور در بخش صنعت و معدن تاكید شد^۱. سوئد با ۵۷۳ میلیون یورو یکی از شركای بزرگ تجاری ایران در اتحادیه اروپا طی سال ۲۰۱۰ شناخته شده است^۲. این همکاریهای اقتصادی و تجاری به نفع و به ضرر کیست؟

با توسعۀ روابط تجاری ایران و سوئد، شاهد تاثیر مستقیم و سوء بر سیاستهای حقوقبشری و پناهندهپذیری دولت و ادارۀ مهاجرت سوئد در ارتباط با پناهجویان ایرانی هستیم. بنا بر گزارش سایت استکهلمیان^۳ روند اخراج پناهجویان ایرانی از سوئد به ایران در سال جاری ۳۰ درصد افزایش داشته و در سال ۲۰۱۰ چهل پناهجوی ایرانی از سوئد اخراج شده اند که ۲۶ نفر آنان از طریق پلیس سوئد و با واسطۀ زور به ایران بازگردانده شدهاند. نکتۀ جالب توجه این گزارش، تایید "سورن کلرتون"، مدیر بخش کنترل مرزی مستقر در پلیس مرزی سوئد، و تاکید ایشان بر امکان اخراج پناهجویان ایرانی بدون برگۀ عبور است.

تاکنون فرض بر این بوده است که دولت ایران، پناهجویان بدون پاسپورت را از پلیس سوئد نمیپذیرد. اما سورن کلرتون تایید میکند که از سال ۲۰۱۰ این مانع نیز رفع شده است و پلیس سوئد میتواند پناهجو را به پلیس مرزی ایران تحویل دهد.

در اینجا، این پرسش پیش میآید که چه تغییراتی در سیاستهای پشتپرده و روابط بین دولتهای ایران و سوئد رخ داده است؟ این روابط دوستانه بر اساس کدام اصول حقوق بشری بین یک رژیم دیکتاتور و خودکامه و دولتی اروپایی که به رعایت حقوق بشر شُهره است، برقرار شده است؟ آیا روابط اقتصادی میتواند سرنوشت ملتها را این اندازه ددمنشانه به دست گیرد و زندگی مردمی را که مورد ستم واقع شده و به کشور دیگری پناهنده میشوند به تاریکی رقم زند و آخرین امید آنان را به یاس مبدل سازد؟

حدود یک ماه پیش، دو پناهجوی ایرانی توسط پلیس ادارۀ مهاجرت بازداشت و تهدید به اخراج شدند که یکی از آنان (مرضیۀ کمانگر) با تلاشهای ایرانیان مقیم سوئد و سازمانهای مدافع حقوق پناهندگی، آزاد و حکم اخراج وی متوقف گردید. اما متاسفانه پناهجوی دیگر، صنعان اشرفی، هنوز در بازداشت به سر میبرد و حکم اخراج ایشان تایید شده و احتمالا در تاریخ اول ماه جولای سال جاری با هواپیمای اختصاصی به ایران تحویل داده خواهد شد. تاکنون شش تظاهرات اعتراضی در حمایت از صنعان در استکهلم برگزار شده است. این جوان ۲۶ سالۀ اهل کردستان ایران، بارها در ایران مورد بازداشت و شکنجه قرار گرفته است و اخراج وی به ایران، او را در معرض خطر جانی قرار خواهد داد. صنعان که پس از پناهنده شدن به سوئد نیز دست از فعالیتهای سیاسی خود علیه رژیم جمهوری اسلامی برنداشته است، در یکی از حرکتهای اعتراضی مقابل سفارت ایران در سوئد هم توسط پلیس سوئد بازداشت شد.

باتوجه به سابقۀ فعالیتهای سیاسی و موارد بازداشت و شکنجۀ صنعان در کردستان ایران و نیز شرکت وی در تجمعهای اعتراضی در مقابل سفارت جمهوری اسلامی در سوئد، اخراج صنعان جنایتی آشکار است که از چشم مدافعان راستین حقوق بشر پنهان نخواهد ماند.

در گفتگوی تلفنی که با صنعان اشرفی در بازداشتگاه داشتم صنعان "از همۀ احزاب، سازمانها و فدراسیونهای مدافع حقوق پناهندگی درخواست کرد تا دست به دست هم دهند و اجازه ندهند پناهجویان ایرانی اخراج شوند". وی اضافه کرد "ادارۀ مهاجرت و پلیس سوئد با هشدارها و تهدید به اخراج من هر روز مرا بالای چوبۀ دار میفرستند و پایین میآورند. این رفتارها به هیچوجه انسانی نیست و آنها با روح و روان من بازی میکنند."

روی سخن من با همۀ فعالان حقوق بشر، حقوق پناهندگی، فعالان سیاسی و اجتماعی و مخالفان دیکتاتوری های حاکم از همۀ گرایشها و گروهها است. هیچ اولویتی بالاتر از آن نیست که از جوانان این مرز و بوم که از ستم و بیعدالتیهای حاکم بر ایران گریختهاند، حمایت کنیم. حمایت از صنعان اشرفی تنها حمایت از یک شخص نیست بلکه حمایت از شخصیت پناهجویان و جایگاه و ارزش انسان رنجدیدهای است که علاوه بر ستمهایی که در وطن بر او رفته است، رنج دوری از خانه و خانواده را به جان خریده و در بیرون از مرزهای ایران نیز صدای حقطلبانۀ مردم را به گوش جهانیان میرساند. بیدار شویم و غریقی را از فاجعهای حتمی نجات دهیم.

سکوت در برابر اخراج پناهجویان ایرانی، خیانت به حقوق بشر، حقوق پناهندگی و مرتبۀ انسان است.

1. http://www.mim.gov.ir/index.php?name=news&file=article&sid=11398

2. http://banki.ir/akhbar/1-news/5576-6

3. http://www.stockholmian.com/news/persiska/2011/06/018_encrypt.htm