بهروز نظری:

پیروزی تلخ و شیرین برای مومیا ابوجمال

مومیا ابوجمال اعدام نخواهد شد. در روز چهارشنبه ۷ دسامبر ۲۰۱۱ اعلام این خبر که  دادستانهای ایالات متحده سرانجام و زیر فشارهای محلی و بینالمللی، به شکست تلاشهای سی ساله خود  برای اعدام مومیا ابوجمال اعتراف کردهاند، با استقبال و شادمانی همه طرفداران مومیا ابوجمال، فعالین ضدّنژادپرستی و مخالفان مجازات اعدام در ایالات متحده و دیگر نقاط جهان روبرو شد. این پیروزی شیرین اما تلخ نیز هست، چرا که سیستم قضایی ناعادلانه این کشور امکان بررسی پرونده ابوجمال در یک دادگاه تجدید نظر و آزادی حتمی وی را سلب کرده است.

ابوجمال در زندان باقی خواهند ماند و طبق معامله انجامشده بین دادستان و دادگاه مابقی زندگی خود را در زندان به سر خواهد برد. حتی لغو مجازات اعدام ابو جمال آثار و علایم سیستم قضایی مبتنی بر نابرابریهای عظیم اجتماعی ایالات متحده را  بر خود دارد. سیستم قضایی ایالات متحده اما واقعیتهای نظام حاکم بر این کشور و شکاف موجود طبقاتی، نژادی و سیاسی آنرا بازمیتابد.

مومیا ابوجمال خبرنگار و فعال سیاسی و سرشناسترین زندانی سیاسی ایالات متحده است. او در سنّ پانزده سالگی به حزب انقلابی پلنگ سیاه پیوست. ابوجمال همچنین یک خبرنگار ممتاز رادیو  و به هنگام بازداشت رئیس انجمن خبرنگاران سیاهپوست در فیلادلفیا بود. به خاطر فعالیتهایش در دفاع از حقوق جامعه سیاهان فیلادلفیا مردم به او لقب "صدای بیصدایان" را داده بودند.

همین فعالیتهای خستگی و آشتیناپذیر او علیه نژادپرستی و خشونت پلیس بود که خشم آشکار شهردار نژادپرست فیلادلفیا و اداره پلیس این شهر علیه ابوجمال را برانگیخته بود. مومیا ابوجمال در تاریخ ۹ دسامبر ۱۹۸۱ میلادی به اتهام قتل دانیل فالکنر، یک افسر پلیس در شهر فیلادلفیا، بازداشت شد. دستگاه فاسد قضایی و پلیس فیلادلفیا در یک اقدام سازمانیافته از بروز و انتشار اسناد و مدارکی که بیگناهی ابوجمال را تصدیق میکردند جلوگیری کرد. این نکته که گلولههایی که باعث قتل دانیل فالکنر شده بود نمیتوانسته از  اسلحه ابوجمال شلیک شده باشد نادیده گرفته شد. پلیس حتی نیازی به این ندید که نشان دهد و ثابت کند که آیا حتی گلولهای از اسلحه ابوجمال شلیک شده است یا نه. شاهدانی که گفته بودند که ابوجمال قاتل نیست نه تنها به دادگاه احضار نشدند بلکه توسط پلیس تهدید شدند که در صورت شهادت به نفع ابوجمال بازداشت خواهند شد. بسیاری از شاهدانی نیز که در دادگاه اول شرکت کرده و به سود دادستان وقت و پلیس فیلادلفیا شهادت دادند بعدا اعلام کردند که تنها زیر فشار و تهدید به چنین کاری اقدام کرده بودند.

در کنار این قاضی دادگاه اول ابوجمال، یعنی "آلبرتو سابو"، به قاضی جلاد شهرت داشت. او بیش از هر قاضی دیگری در ایالات متحده حکم اعدام صادر کرده بود و اکثر قربانیان او شهروندان سیاه و لاتین بودند. آلبرتو سابو که همچنین عضو سازمان "نظم برادری پلیس" بود از اختصاص بودجه برای تحقیق حول حادثه قتل فالکنر ممانعت کرده و همچنین با مسدود کردن فرصت ابوجمال برای دفاع از خود حکم خود را از پیش صادر کرده بود. در تصمیم دیگری که از جمله رسواییهای بزرگ و در عینحال روزمره سیستم قضایی ایالات متحده به شمار میرفت، هیأٔت منصفه دادگاه ابوجمال تنها مرکب از کسانی بود که از قبل نسبت به صدور حکم اعدام برای ابوجمال تعهد داده بودند. همچنین نباید فراموش کرد که تنها دو تن از اعضای هیأٔت منصفه دادگاه ابوجمال سیاهپوست بودند، این در حالی است که نزدیک به نیمی از جمعیت این شهر سیاهپوست هستند.

تحقیقات بعدی نشان دادند که "اد رندل"، دادستان وقت فیلادلفیا و مسئول پرونده ابوجمال، عمدا و به شکل سیستماتیکی  اعضای سیاهپوست هیأٔت منصفه در این منطقه را عزل میکرده است. تحقیق مبسوط دیگری توسط "پاتریک اوکانر"، یک خبرنگار آمریکایی، تناقضات مهم در پاپوشی که دستگاه قضایی و پلیس فیلادلفیا برای ابوجمال ساخته بودند را برملا کرده بود. بر اساس این تحقیق که در سال ۲۰۰۸ انتشار یافت قاتل نه ابوجمال بلکه فردی بود به نام "کنث فریمن" بود. فریمن در سال ۱۹۸۵ به شکل مرموزی کشتهٔ و جسد او در یک زمین متروکه انداخته شده بود. تحقیقات اوکانر همچنین ثابت میکند که قاضی دادگاه ابوجمال نه تنها تمایلی به بررسی  پرونده ابو جمال نداشته بلکه تمام تلاش خود را روی جلوگیری از افشای جزییات پرونده متمرکز کرده بود. در یک کلام قاضی آلبرتو سابو حکم اعدام ابوجمال را پیش از آغاز دادگاه صادر کرده بود.

فشارهای محلی و بینالمللی، مبارزه خستگیناپذیر مدافعان ابوجمال به ویژه مقاومت درخشان مومیا منجر به این شد تا دادگاه فدرال منطقه حکم اعدام را در دسامبر سال ۲۰۱۱ لغو کند. بنا به قضاوت دادگاه فدرال آمریکا جملهبندیهای ضعیف فرم نظرخواهی از اعضای هیأٔت منصفه، و همچنین دستورالعمل گمراهکننده آلبرتو سابو به هیأٔت منصفه دادگاه ابوجمال غیرقانونی بوده و چنین ابهامی را ایجاد میکرده که گویا هیچیک از اعضای هیأٔت منصفه نمیتوانستهاند علیه محکومیت اعدام رای بدهند. دو دادگاه تجدیدنظر متشکل از سه قاضی این تصمیم لغو مجازات اعدام ابوجمال را تایید کردند. با اینهمه دادستان منطقه تصمیم گرفت تا علیه این تصمیم اعتراض کرده و پرونده را به دادگاه عالی ایالات متحده ارجاع دهد. دادگاه عالی ایالات متحده نیز تصمیم لغو مجازات اعدام ابوجمال را تصویب کرد و به دادستان ۱۸۰ روز فرصت داد که یا در تلاش برای اعدام ابوجمال تقاضای یک بازخواست جدید کند و یا با حبس ابد تا هنگام مرگ برای ابوجمال موافقت کند. "ست ویلیامز"، دادستان مسئول پرونده ابوجمال در پایان اعلام کرد که بین "بد و بدتر"، یعنی آزادی احتمالی ابوجمال در صورت تشکیل یک دادگاه تجدید نظر، و حبس دائم او تا هنگام مرگ، او و موکلش (خانواده دانیل فالکنر) بد را برگزیدهاند. انتقامطلبی و خشونت ویلیامز حتی پس از شکست او همچنان ادامه داشت.

مبارزه برای آزادی بی قید و شرط و فوری ابوجمال اکنون وارد مرحله تازهای شده است. لغو مجازات اعدام او پس از ۳۰ سال مبارزه نشان میدهد که حکم اعدام او از همان ابتدا غیرقانونی بود. بیعدالتی علیه او اما همچنان با ادامه بازداشت او و عدم برخورداری از ابتداییترین حقوق و از جمله هواخوری و ملاقات حضوری با خانوادهاش ادامه دارد. با وجود این نباید فراموش کرد که لغو مجازات اعدام ابوجمال گام مهمی علیه مجازات اعدام در ایالات متحده و سراسر جهان است. شکست تلاشهای ۳۰ ساله برای اعدام ابوجمال یک پیروزی شیرین برای همه مخالفین مجازات اعدام، یک گام بزرگ در افشای بربریت نظام قضایی / اجتماعی ایالات متحده، و سکویی برای گسترش مبارزه برای لغو مجازات اعدام است.

۲۰ آذر ۱۳۹۰ ـ ۱۱ دسامبر ۲۰۱۱