گفتگوی مینا خانلرزاده با عابد توانچه:

جنگ شوخی نیست!

مطلب زیر مصاحبه نیست، گفتگویی است با عابد توانچه در مورد بحث‌های اخیر در مورد حملهٔ «بشردوستانه». عابد از سال ۱٣٨۵ تاکنون ۴ مرتبه توسط اطلاعات سپاه و وزرات اطلاعات دستگیر شده و در سلول انفرادی مورد بازجویی قرار گرفته و به دلیل فعالیت سیاسی از دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی تکنیک تهران) اخراج شده است. در سالهای ۱٣٨۷ به مدت ٨ ماه و در سال ۱٣٨۹ به مدت یک سال به جرم «اقدم علیه امنیت ملی و تبلیغ علیه نظام» توسط دادگاه انقلاب در زندان اراک زندانی بوده است و همیشه می‌گوید که اگر بار دیگری به زندان بروم ترجیح می‌دهم همچنان میان زندانیان غیرسیاسی باشم:

«من در هر دو محکومیت زندان عمومی خود در بین زندانیان عادی بودم. زندانیانی با جرم قتل، آدم‌ربائی، ضرب و جرح، قاچاق مواد روانگردان، سرقت، تجاوز، مهریه، تصادف، کلاهبرداری، چک و غیره. اگر صد بار دیگر به دلیل فعالیت‌های سیاسی و یا به دلیل ابراز عقیده و بیان به زندان محکوم شوم ترجیح می‌دهم در میان‌‌ همان زندانیان عادی دوران حبس را طی کنم. همینقدر بگویم آنجا فقط یک تقسیم‌بندی وجود داشت. آدم‌های خودفروخته و انسان‌های آزاد. آنکه آزاد بود وقتی می‌شنید که فلان زندانی سیاسی با ۱۱ نفر زندانبان (از افسر نگهبان گرفته تا جانشین حفاظت قرارگاه تا دژبان پاسِ کلید و…) درگیری فیزیکی شدید پیدا کرده با بدن‌دردِ ترکِ ده سال اعتیاد به هروئین، با دمپایی پاره دوان‌دوان تا زیر کلید می‌آمد که کمکی به رفیق‌اش کند و آنکس که خودفروخته بود علنا می‌گفت که طرف چه کسی ایستاده است. فرد دورو هم آنجا بی‌آبرویِ یک ساعته بود و تکلیف‌اش روشن. قصهٔ این زندگی و آن دنیای دیگری که پشت دیوار‌ها و سیم‌های خاردار، موازی این دنیا در جریان است بماند تا فرصت مناسب‌اش.»

پس از اتمام دورهٔ اول ریاست جمهوری محمد خاتمی، دو دستگی بین تحریم‌کنندگان انتخابات و حامیان شرکت در انتخابات به وجود آمده بود. مبارزات پس از انتخابات سال ه۸۸ این دوگانه را از بین برد بطوریکه کسانی که رای نداده بودند هم در تظاهرات‌های مردمی پس از انتخابات شرکت کردند و خود را بخشی از جنبش به وجود آمده می‌دانستند. در واقع عمل سیاسی از دوگانهٔ تحریم-عدم تحریم عبور کرد. اما در چند ماه اخیر دوباره شاهد ورود بحث‌های حول دوگانهٔ تحریم-عدم تحریم بوده‌ایم. بطوریکه در محافلی، عمل سیاسی از خیابان و زندان دوباره به شرکت یا عدم شرکت در انتخابات بازگشت. دلیل این بازگشت چیست؟ آیا برای عده‌ای از ابتدای امر موضوع انتخابات بوده است و تنها شرایط را فراهم دیده‌اند که آن را دوباره بیان کنند؟ و یا اینکه شرایط سیاسی-اجتماعی تغییر کرده است؟

اولا کدام تحریم؟ کل این بازه زمانی که شما به آن اشاره می‌کنید را از نزدیک دیده‌ام و در آن حضور داشته‌ام. بازار تحریم پس از اتمام دورهٔ اول ریاست جمهوری محمد خاتمی کم کم گرم شد و در پایان دورهٔ خاتمی به اوج خود رسید. حزب مشارکت آقای مطصفی معین را به عنوان کاندیدا معرفی کرد. خیلی از نیروهای مشارکت هم می‌دانستند انتخابشان ضعیف است و بیشتر نظر بدنه خود این حزب روی برادر رئیس جمهور قبلی بود تا معین. بازار تحریم هیچ‌گاه در بین فعالین سیاسی ایران به اندازهٔ آن دوران داغ نبود. در دور اول انتخابات که معین حذف شد اصلاح طلبان رفتند پشت سر هاشمی رفسنجانی. من به همراه دو تن دیگر از فعالان دانشجویی آن سال‌های دانشگاه پلی تکنیک به طریقی به جلسه مشارکت در ساختمان خیابان سمیه راه یافتیم. آقای تاج‌زاده در حال آرام کردن بدنهٔ ستادهای انتخاباتی خود بود و با اعلام اینکه ما در یک انتخابات قانونی و دموکراتیک نتیجه را واگذار کرده‌ایم، تلاش داشت بدنه را برای رفتن پشت سر آقای رفسنجانی آماده کند. اصلاح طلبان به شدت از دست تحریمی‌ها عصبانی بودند. آقای تاجزاده یکی از تحریمی‌ها که عضو تحکیم بودند را در جلسه شناسایی کرد از جلسه انداخت بیرون و گفت ما هر چه سعی می‌کنیم آرای خاموش را در این سربالایی با تراکتور دنبال خودمان بالا بکشیم، این تحریمی‌ها دوباره رای‌ها را به پائین هُل می‌دهند و معتقدم یکی از عوامل شکست ما (حزب مشارکت) در انتخابات همین تحریمی‌ها بودند.

این را گفتم که مشخص شود که از نظر مهره‌های فعال در بازی انتخابات در آن دوره چقدر تحریمی‌ها اثر داشتند اما حرف من این است که من در بازهٔ پس از اتمام دورهٔ اول ریاست جمهوری محمد خاتمی تا امروز – حتی در آن دوره که بازار تحریم داغِ داغ بود – چیزی که بتوانم روی آن اسم «تحریم» بگذارم را ندیدم. به فرض که در دورهٔ ۲۰ تشکل دانشجویی مطرح بیایند و بیانیه بدهند که ما انتخابات را تحریم می‌کنیم و مثلا ۱۰۰۰ نفر از فعالین سیاسی با یکدیگر یا جداگانه حرف از تحریم بزنند یا بیانیه بدهند و بگویند ما انتخابات را تحریم کردیم. اینکه نمی‌شود تحریم؟ این بیشتر به «قهر کردن» یا «انفعال» یا «بی‌حوصلگی» سیاسی شبیه است تا تحریم.

تحریم یک پروژه سیاسی- اجتماعی است. بار‌ها گفته‌ام که مسیر تحریم از مسیر شرکت در انتخابات می‌گذرد. از فردای برگزاری (مثلا) انتخابات ریاست جمهوری این پروژه کلید می‌خورد. با منسجم‌ترین مبانی نظری ممکن باید حداکثر نیروهای سیاسی و اجتماعی حول خواسته‌های مشخص به توافق کامل برسند. روی یک یا حداکثر دو کاندید مورد توافق کار شود. در فضای سیاسی با بهره گیری از تمام توان تبلیغاتی گروه‌ها و افراد متحد، کاندید مورد نظر مطرح شود. با جلسات مختلف سخنرانی، مباحثه، مناظره، موج مقالات و ارتباطات اجتماعی باید فرد موردنظر برای چهار سال مطرح‌ترین فرد در سیاست روز ایران باقی بماند. در پروژه انتخابات کاندیدای درنظر گرفته شده وارد مکانیسم ثبت نام و عبور از فیلترهای غیردموکراتیک موجود می‌شود. اگر فرد از این فیلتر‌ها عبور کرد که با تمام قدرت وارد بازی انتخابات شده و پیروز انتخابات خواهیم بود و اگر فیلترهای غیردموکراتیک فرد موردنظر را حذف کردند یک بدنه سیاسی-اجتماعی قوی پشت سر فرد مورد نظر وجود دارد و دلیل مشخص برای تحریم انتخابات وجود دارد. دیگر این جُک را که «رای ما در طبقه متوسط شهری است» و «انتخابات جدال بین شهر و روستا است» و مزخرفات از این دست را نخواهیم شنید. هیچ نقطه‌ای از ایران، هیچ قومیتی، هیچ فرهنگی، هیچ منطقه‌ای از حوزهٔ فعالیت ما خارج نخواهد بود. جدالِ «حاشیه – مرکز» یا «جدال در مرکز» نخواهیم داشت. آن وقت اگر کاندیدا با این پشتوانه سیاسی- اجتماعی را حذف می‌کردند دلیل و تمرکز برای همه نوع کنش سیاسی وجود داشت. تحریم برنامه مشخص و نیروهای پیگیر لازم دارد. آن نوع تحریمی که شما اشاره کردید و من اسم‌اش را می‌گذارم «قهر کردن»، «انفعال» و… خیلی زود به «غلط کردیم» می‌رسد. خیلی از افراد و گروه‌ها در‌‌ همان جنگ روانی‌ای که بین حذف معین تا برگزاری دور دوم انتخابات به راه افتاده بود، در دور دوم انتخابات فهمیدند که تحریمی نیستند و مصاحبه کردند که ما اشتباه کردیم. در اینترنت دقیقا عبارت «غلط کردیم که تحریم کردیم» را از زبان این و آن می‌شنیدیم. این نوع تحریم بیشتر مناسب روابط عاشقانه است تا کنشهای سیاسی-اجتماعی.

در مورد اینکه عده‌ای از خواب اصحاب کهف بلند شده‌اند و دوباره می‌گویند انتخابات، مناسب‌ترین عبارات گفته‌های منسوب به آقای صفائی فراهانی در جواب خاتمی است: «فرض کنید حکم حکومتی بیاید که انتخابات مجلس تعطیل و عینا نمایندگان مجلس ششم را با‌‌ همان هیئت رئیسه سرکار بیاورید. رئیس مجلس هم‌‌ همان آقای کروبی باشد. خوب؟ قرار است چه کاری انجام بدهید که در مجلس ششم می‌توانستید و انجام ندادید؟» واقعا یک دنیا گفته در این سوال نهفته است. به فرض که انتخاباتی در کار باشد، به فرض که کسانی که در بیرون زندان باقی مانده‌اند را تایید صلاحیت کنند، به فرض که بیست- سی نفر از آدمهای دست چندم اصلاحات وارد مجلس شدند، با خودِ مجلس ششم چه کردند که با این لشگر شکست خورده چه کنند؟ به نظر من شرکت اصلاح‌طلبان در انتخابات با اعلام برائت از موسوی هیچ تفاوتی ندارد. این می‌شود سیاست یک گام به جلو و ده گام به عقب.

بعد از جربان انتخابات سال ۸۸ و شروع مبارزات مردمی، سیاست از کشمکش و بازی‌های بین سران قدرت کشورهای ایران، آمریکا، اسراییل و … به خیابان‌های ایران و زندان‌هایش کشید. اما پس از حملهٔ ناتو به لیبی، شاهد شدت گرفتن بحث‌های حول مواضع حاکمیت‌ها و روابطشان شده‌ایم (از قبیل انرژی هسته‌ای و خطر جنگ علیه ایران). از طرفی در بحث‌های در حمایت از جنگ، مبارزات مردمی در ایران و فعالین سیاسی در زندان به شدت کمرنگ جلوه داده می‌شوند. آیا این اذعان به کم اهمیت پنداشتن نقش مردم و فعالین سیاسی مستقل در ایجاد تغییرات سیاسی-اجتماعی است؟ دلیل این شیفت سیاسی از خیابان و زندان به حملات «بشردوستانه» و دعواهای بین حاکمیت‌ها چیست؟

بوی کباب به مشام بعضی‌ها رسیده اما خبری نیست. خر داغ می‌کنند. فعلا جنگی در کار نخواهد بود. مردم ایران و فعالان سیاسی مخالف حمله خارجی اگر نگران حمله خارجی و جنگ هستند نگرانی آن‌ها بی‌دلیل نیست. من هم از جنگ، از ویرانی، از کشتار مردم بی‌گناه، از گرگ زخم خورده، از بمباران و موشک باران، از بیش از ۹۰۰۰ بار به صدا درآمدن آژیر خطر و تبعات روانی سالهای بعد از آن، از بی‌برقی و خاموشی، ناامنی، نبود مواد غذایی، نبود سوخت، از صف کوپن ارزاق، رقص سعید امامی‌ها، از خاوران‌ها، پنهان شدن زیر راه پله‌ها، گریه‌های مادران، از اعلامیه و خبر مرگ می‌ترسم.
مسئله در اینجا امکان وقوع جنگ در ایران است. من معتقدم در حالت عادی «فعلا» ایران مورد حمله آمریکا و ناتو قرار نخواهد گرفت. این تحلیل فقط و فقط یک نقطه ضعف دارد و آن هم «مکانیسم ماشه» و دولت اسرائیل است. اوباما امکان ندارد پیش از انتخابات دور دوم ریاست جمهوری‌اش وارد جنگ با ایران شود چون نتیجه این جنگ تا پیش از انتخابات آمریکا مشخص نخواهد شد. از طرف دیگر تا روشن شدن موضوع انتخابات ریاست جمهوری پیش رو در ایران هم احتمال حمله نظامی وجود ندارد. تحلیل من که در خلال مصاحبه آنرا شرح و بسط خواهم داد می‌گوید آن‌ها تصمیم دارند ایران را فعلا به فاز عراق قبل از اشغال وارد کنند. این یعنی مردم ایران برای نجات خود از دست یک مثلثِ طالب جنگ چند سالی زمان دارند.

مگر در اعتراضات پس از انتخابات ریاست جمهوری به مردم با هواپیما حمله کردند که منطقه پرواز ممنوع ایجاد شود؟ خوب هواپیماهای آمریکا در آسمان ایران دور خودشان بچرخند که چه بشود؟ اگر قرار است فقط منطقه پرواز ممنوع ایجاد شود که چه چیزی تغییر می‌کند و اگر قرار است این هواپیما‌ها کار دیگری انجام بدهند که دیگر چرا اسمش را می‌گذارید ایجاد منطقه پرواز ممنوع؟ بدون خجالت بگوئید حملهٔ نظامی و خلاص.

آمریکا اگر قرار باشد با ایران وارد جنگ شود با متد کدام یک از جنگهای اخیر خود وارد جنگ می‌شود؟ یوگوسلاوی؟، افغانستان؟، عراق؟ یا لیبی؟ یک کشور ۷۵ میلیون نفری با وسعت ۱۶۴۸۱۹۵ کیلومتر مربع و عمق استراتژیک مناسب مانند ایران که بالای سر ۷۵ درصد از کل صادرات جهانی نفت خام ایستاده است را نمی‌توان زخمی کرد و‌‌ رها کرد. کشوری که در منطقه‌ای قدرت آتش‌بازی دارد که اسم‌اش را گذاشته‌اند خاورمیانه و به مدد سرمایه‌گذاری نامحدود مادی و معنوی، حماس و حزب الله لبنان را بیخ گوش اسرائیل (عزیز دردانهٔ آمریکا) «حداقل» برای ایجاد فشار روانی در اختیار دارد. شما نمی‌توانی این کشور را با متد یوگسلاوی ۹۱ روز بمباران کنی و توقع داشته باشی قربانی آرامی باشد و از امکانات مادی و موقعیت استراتژیک خود استفاده نکند.

آمریکا برای حمله به ایران فقط یکبار وقت دارد و آن یکبار هم باید کار را یکسره کند (فقط یک لحظه فکرش را بکنید آمریکا به ایران حمله کند و بعد از به بار آوردن کلی ویرانی و البته متوقف کردن برنامه هسته‌ای ایران بدون تغییر حکومت در ایران جنگ را خاتمه دهد. ببنید چه وضعیتی بر ایران و منطقه حاکم خواهد شد). یکسره کردن کار یعنی به یک ائتلاف منطقه‌ای کامل از همسایگان ایران (یعنی زمان) و از آن مهم‌تر به نیروی زمینی (اعتبار داخلی در آمریکا و جهان) احتیاج است. در انتخابات پیش رو در آمریکا به هدف نخوردن یک موشک ۲۰ هزار دلاری آنقدر برای جناح حاکم هزینه ندارد که کشته شدن یک سرباز آمریکایی. ولی می‌دانیم برای جنگ با ایران به نیروی زمینی احتیاج است. پس ما اینجا به تناقض انتخابات آمریکا و جنگ با ایران می‌رسیم. (در نظر داشته باشید بیش از سی سال است عده‌ای تحت شستشوی فکری قرار گرفته‌اند و علنا سیاست جنگ با آمریکا را سیاست «دفاع در سطح» یا‌‌ همان «مسلح کردن نیروهای مردمی به سلاح سبک، نیمه سنگین و تسلیحات پدافند هوایی، و شبه نظامیان به سلاح سنگین»، تشریح کرده‌اند.)

اما اینجا یک حالت استثنایی وجود دارد که خطر جنگ را پُررنگ می‌کند. اسرائیل سالهاست روی بهینه سازی هواپیماهای جنگی خود برای بمباران مراکز هسته‌ای ایران کار می‌کند. اسرائیل همیشه به این دل خوش بوده است که در زمانی که خود تشخیص دهد می‌تواند به مراکز هسته ای- نظامی ایران حمله کند و دست آمریکا را بگذارد توی پوست گردو. یعنی کار خودش را بکند و به آمریکا بگوید این شما و این جمهوری اسلامی بقیه ماجرا هم به من مربوط نیست. خبر‌ها از آزمایشات نظامی ایران در صنایع هسته‌ای حکایت دارد (که دروغ محض است) و از زیر زمینی شدن مراکز هسته‌ای ایران. اسرائیل تا وقتی که مراکز هسته‌ای ایران را برای خود قابل دسترس بداند مثل یک فرزند خلف از فرمان پدر تخطی نخواهد کرد اما اگر اسرائیل احساس کند «مکانیسم ماشه»ی جنگ دیگر در اختیار او نیست و مراکز هسته‌ای ایران از دسترس او در حال خارج شدن هستند شاید دیگر فرزند خلفی برای دنیای غرب نباشد. یعنی ممکن است در آخرین فرصت آمریکا را در یک عمل انجام شده قرار دهد.

من روی این عبارات هم حرف دارم. جمهوری اسلامی می‌آید ته هر مفهومی یک صفت اسلامی می‌گذارد و فکر می‌کند ماهیت آنرا عوض کرده است حالا لیبرال‌های وطنیِ دارای تفکر اردوگاهی هم یاد گرفته‌اند اسامی پدیده‌ها و مفاهیم را عوض کنند و البته آن‌ها بر خلاف جمهوری اسلامی می‌دانند که خر‌‌ همان خر است و فقط پالانش عوض شده است. نامه می‌نویسند و التماس می‌کنند که تو را به خدا بیائید و در ایران منطقه پرواز ممنوع ایجاد کنید. مگر در ایران حکومت به جز جنگ علیه کورد‌ها در جای دیگری از هواپیمای جنگی علیه مردم ایران استفاده کرده است؟ مگر در اعتراضات پس از انتخابات ریاست جمهوری به مردم با هواپیما حمله کردند که منطقه پرواز ممنوع ایجاد شود؟ خوب هواپیماهای آمریکا در آسمان ایران دور خودشان بچرخند که چه بشود؟ اگر قرار است فقط منطقه پرواز ممنوع ایجاد شود که چه چیزی تغییر می‌کند و اگر قرار است این هواپیما‌ها کار دیگری انجام بدهند که دیگر چرا اسمش را می‌گذارید ایجاد منطقه پرواز ممنوع؟ بدون خجالت بگوئید حملهٔ نظامی و خلاص.

«دخالت بشر دوستانه» هم از همین قبیل جعلیات نئولیبرال‌ها است که به دهان لیبرالهای وطنی ما، مزه کرده است. دخالت چه نیرویی در امور کدام نوع از بشر؟ تا جائی که بنده فهمیده‌ام اسمِ دخالت نظامی خود تشخیص دادهٔ آمریکا در کشورهای خاورمیانه را گذاشته‌اند دخالت بشر دوستانه. اسم فلسطین که می‌آید لیبرالهای وطنی ما کهیر می‌زنند و سریع می‌گویند هر کس از مردم فلسطینی دفاع کند عامل جمهوری اسلامی است. خوب فلسطین را کار نداریم، چرا این دخالت در کشورهایی مثل یمن و بحرین صورت نمی‌گیرد؟ چرا در امور انسانهای قحطی زده و گرسنه‌های قاره آفریقا دخالت نمی‌کنند؟ چرا برای مقابله با اپیدمی ایدز در آفریقا دخالت بشر دوستانه نمی‌کنند؟ این چه دخالت بشر دوستانه‌ای است که فقط با بمب و موشک و فقط در کشورهای خاورمیانه قابل اجرا است؟ اصلا همهٔ دنیا به کنار آمریکا چرا هزینهٔ ده‌ها میلیارد دلاری هر جنگ را صرف دخالت بشر دوستانه برای ۴۵ میلیون آمریکایی زیرخط فقر خرج نمی‌کند؟

با شروع اعتراضات مردم آمریکا به سیستم اقتصاد سرمایه داری لیبرالهای وطنی ما کار و زندگی خود را و مسائل ایران را فراموش کرده‌اند و با دستپاچگی هفته‌ای سه مقاله منتشر می‌کنند که «خبری نیست» آمریکا در امن و امان است و بازار آزاد پایان تاریخ است و اعضای جنبش اشغال وال‌استریت مشتی سیاه پوست، همجنسگرا، ولگرد، شکم سیر بنگی و دراگ باز هپروتی و غیره هستند که کلن در پیاده رو خیابان وال‌استریت جا می‌شوند. خوب چرا دولت آمریکا اول از همه هزینه‌های جنگ را صرف حل مسائل این تعداد ـ اندکی از مردم آمریکا که در یک پیاده‌رو جا می‌شوند ـ نمی‌کند؟

۱۵۱ کشور دنیا (موافقان و کشورهایی که در رای گیری غیبت کردند) تصمیم گرفته‌اند که کشور فلسطین عضو سازمان یونسکو شود. آمریکا در اعتراض به رای و عقیده جهان، بدهی خودش به این سازمان را پرداخت نمی‌کند و این نهاد بین المللی وابسته به سازمان ملل متحد را تعطیل می‌کند. چنین کشوی که منافع خودش را به رای و نظر اکثریت مطلق جهان ارجح می‌داند چطور ادعا می‌کند برای «دخالت بشر دوستانه» به کشورهای خاورمیانه حمله می‌کند؟ این عبای «حقوق بشر» برای کشوری که اولین و تنها استفاده کننده از تسلیحات اتمی در جهان است و بزرگ‌ترین تولید کننده و فروشنده تسلیحات نظامی در جهان است و کارنامه سیاسی‌اش مملو از حمایت از کودتا علیه دولت‌های مردمی، حمایت از دیکتاتوری‌های نظامی، وتوی نظرات جامعه جهانی و غیره است بیش از حد گشاد است. شما می‌خواهید در ایران دخالت بشر دوستانه کنید آقای خاوری را بگیرید و به ایران عودت دهید تا به بهانه فرار او مافیای اقتصادی ایران به راحتی آب خوردن ٣۰۰۰ میلیارد تومان پول مردم ایران را بالا نکشند. بمب و موشک ارزانی خودتان.

ظریفی می‌گفت: جامعه‌ای که خودش نمی‌تواند وضع خودش را درست کند، مستحق چیزی بیشتر از وضع موجود نیست. حکومت بهتر لایق مردم بهتر است. اینکه لباس پدر تو را به زور تنت کنند به معنی این نیست که تو هم بزرگ شده‌ای.

نیروی ارتجاعی حاکم به خاطر تداوم چرخه بازتولید خود جلوی رشد مردم را تا حد ممکن گرفته است. اما این دولت چیزی جدا از مردم ایران نیست و نخبگان ایران دست پروردهٔ همین جامعه هستند. تسلیم حکومت در برابر یکی از خواسته‌های دموکراتیک مردمی در هر نقطه‌ای از جهان به معنای یک قدم عقب نشینی حکومت نیست، به معنی یک گام به جلو رفتن جامعه است. مردم ایران دیکتاتوری پهلوی را سرنگون کردند اما حالا عوام به جای افتخار به آن انقلاب سیاسی برای شاه و حکومت شاهنشاهی فاتحه می‌فرستند. هیچ ملتی بالا آوردهٔ خودش را دوباره نمی‌خورد اما به دلیل نداشتن حافظه تاریخی و تفکرات اردوگاهی در بین فعالان سیاسی چپ و راست، فقدان آگاهی عمیق اجتماعی و وجود سنتهای قوی اتکالی، جامعهٔ سرگردان در بین نخبگان سرگردان به سمت و سویی رفت که امرزو مشاهده می‌کنید.

صحنه‌ای از بمباران لیبی تحت عنوان «جنگ بشر دوستانه»

چطور بخشی از کسانی که انقلاب را خشونت آمیز می‌دانند و تلاش بی‌وقفه‌ای در دمونایز کردن انقلاب ۵۷ کرده‌اند همزمان از حملهٔ «بشردوستانه» تلویحا و یا تصریحا حمایت می‌کنند؟ در این بینش، چه عاملی خشونت انقلابی را خطرناک ولی خشونت نظامی نیروهای جنگ طلب را «بشردوستانه» می‌کند؟

امیدوارم به خاطر پرسیدن این سوال متهم به جاسوسی برای جمهوری اسلامی نشوی. وقتی فرد یا گروهی می‌گویند در برابر یک نیروی مادی فقط با یک نیروی مادی می‌توان ایستاد و او را عقب زد، از سوی «انحصار رسانه‌های فارسی» متهم می‌شوند به تروریسم و ترویج خشونت ولی وقتی صحبت از لیبی می‌شود همین «انحصار» به به و چه چه می‌کند و از فرآیند دموکراسی خواهی و آزادی خواهی مردم لیبی تعریف و تمجید می‌کنند. وقتی سوال می‌شود اگر اعمال قهر انقلابی از سوی مردم لیبی (اکثرا انقلابیون لیبی جوانان تحصیل کرده‌ای بودند که سلاح در دست گرفتند و با بستن تیربارهای سنگین به پشت وانتبار‌ها مستقیم با دیکتاتوری قذافی وارد نبرد مسلحانه شدند) بد است پس چرا از آنان حمایت می‌کنید؟ می‌گویند این ناتو بود که قذافی را شکست داد! وقتی می‌پرسیم اگر خشونت بد است چطور آمریکا و ناتو برای برکناری یک دیکتاتور به حملهٔ نظامی متوسل شدند و مگر جنگ عریان‌ترین نوع اعمال خشونت نیست؟ پاسخ می‌دهند آمریکا به لیبی حملهٔ نظامی نکرد بلکه فقط از انقلابیون لیبی دفاع کرد!

به راستی چه تفاوتی بین منطق حکومت و نیروهای اپوزیسیون ایران وجود دارد؟ چه تفاوتی بین منطق جمهوری اسلامی و آمریکا وجود دارد؟ از نظر جمهوری اسلامی تمام خیزشهای مردمی در کشورهای عربی «بیداری اسلامی» است به جز در سوریه که معترضین سوری مشتی اوباش و اراذل اجیر شده توسط آمریکا و اسرائیل و عربستان هستند. از نظر آمریکا و لیبرالهای وطنی ما هم همهٔ قیام‌های مردمی در کشورهای عربی تحولات دموکراسی خواهانه و آزادی خواهانه هستند به جز بحرین که مردم معترض در آن مشتی تروریست اسلامگرای اجیر شده توسط جمهوری اسلامی هستند.
حملهٔ آمریکا به ایران «دخالت بشر دوستانه» است اما آمریکا با اینکه ناوگان پنجم دریایی‌اش در بحرین مستقر است و در کسری از ساعت توانایی اعمال «دخالت بشر دوستانه» در بحرین را دارد این کار را نمی‌کند. مردم بحرین جزء بشر و شامل بیانیه حقوق بشر نیستند که مورد «دخالت بشر دوستانه» واقع شوند؟ یا اصولا دخالت بشر دوستانه فقط سرپوشی است برای دخالت نظامی آمریکا در مناطقی که تامین کننده منافع این قدرت امپریالیستی است؟

اما ما اجازهٔ پرسیدن این سوال‌ها را نداریم. چرا که باید به «خوب مطلقی» به نام آمریکا ایمان داشت. این ایمان هم از جنس «برهان آنسلم قدیس» است و چون و چرایی در آن نیست. یک مسئله بدیهی است که عقل به آن نفوذی ندارد. وضعیت منتقدان هر کس هم سوالی کند که خدشه‌ای به این ایمان بدیهی عقل گریز وارد شود تکفیر می‌شود و مانند جوردانو برونو در دادگاه‌های تفتیش عقاید قرون وسطی به جرم تاختن با «عقل» به عرصه ایمان اسکولاستیکی به سوزانده شدن در آتش اتهام همکاری با جمهوری اسلامی محکوم می‌شوند.

همه با آمدن اسم روزنامه «کاف» اَخ و تُف می‌کنند اما با تقلیل بحثهای سیاسی و فکری به سطح متلک و متلک پراکنی بخواهیم یا نه انگار روزنامه «کاف» وارد جزئی از سیستم ارزشگذاری فعالان سیاسی بسیاری شده است. دوستی نوشته بود: آیا می‌دانید اسرائیل در حالی به بهانه تلاش جمهوری اسلامی برای دست یابی به سلاح هسته‌ای،‌گاه و بیگاه ایران را به حمله نظامی تهدید می‌کند که خودش ۲۰۰ کلاهک هسته‌ای دارد و پیمان «ان پی تی» را امضا نکرده است؟ دوست دیگری در جواب‌اش نوشته بود: من این حرف‌ها را قبلا از صدا و سیما و از زبان محمود احمدی‌نژاد شنیده‌ام!

من نمی‌دانم جایگاه منطق در این گفتمان کجاست؟ صدا و سیما هر هفته دربارهٔ فیزیک کوانتوم یا محیط زیست هم مستند پخش می‌کند، خوب که چه؟ ما بیائیم کل فیزیک کوانتم را رد کنیم چون صدا و سیما راجع به آن حرف می‌زند؟ صدا و سیما بسیاری از مطرح‌ترین فیلمهای تاریخ سینما را (البته با سانسور) پخش می‌کند پس نتیجه بگیریم که این فیلم‌ها متعلق به «سینمای معنی گرا» ثبت شده توسط جمهوری اسلامی است؟

یکی از بچه‌ها نوشته بود: انگار قرار نیست کابوس جنگ برای ما خاطره شود و ما باید میان سالی خود را هم مانند کودکی خود با جنگ بگذرانیم. جنگ آن چیزی نیست که شما در بازی‌های پلی استیشن انجام می‌دهید. جنگ آن مزخرفاتی نیست که در فیلمهای صدا و سیما نشان می‌دهند. وقتی شما یا خانواده شما جزء ۱۰ درصد (منبع: خودِ ناتو) از تلفات جنگ هستید که مستقیما توسط ناتو به اشتباه کشته می‌شوید تازه معلوم می‌شود جنگ یعنی چه. وقتی جز هفت استانی باشید که تاسیسات هسته‌ای در آن مستقر است و بمباران‌ها شما را در معرض آلودگی رادیواکتیو قرار دهد تازه شیرفهم می‌شوید که جنگ یعنی چه. وقتی یک موشک قوی کنار گوش شما منفجر شد با نگاه کردن به شلوارتان متوجه می‌شوید رنگِ دموکراسی وارداتی و دخالت بشر دوستانه زرد است یا آبی. مرگ شوخی نیست. جنگ شوخی نیست. راحت است در اروپا و آمریکا نشستن و به اوباما التماس کردن که تو را به خدا بیا و به ایران حمله کن اما برای مردم ایران کار بسیاری دشوار و برای فعالان سیاسی داخل ایران غیرممکنی است در «ایران قبل از جنگ»، «ایران در حال جنگ» و «ایران پس از جنگ» زنده ماندن و زندگی کردن.

بماران مناطق غیر نظامی غزه توسط ارتش اسرائیل

بمباران مناطق غیر نظامی غزه توسط ارتش اسرائیل

با وجود وحشت از کودتای آمریکا علیه انقلاب ۵۷ و تبعات شوم آن وحشت در شکل گیری استبداد پس از انقلاب، تحریم‌های اقتصادی علیه مردم ایران در چند دههٔ اخیر، حملهٔ عراق به ایران، تهدیدهای جنگ علیه ایران که از دلایل تضعیف شدن مبارزات مردمی در حداقل ده سال گذشته بوده است، در چند ماه اخیر شاهد مقاله‌هایی بودیم که در آن منکر وجود امپریالیسم می‌شوند. دلیل این را چه می‌دانی؟ چطور بخشی از روشنفکران و تحلیلگران ایران نه تنها با حوادث پیرامون خود (مثلا در افغانستان و فلسطین) رابطه‌ای ندارند و به کل منکر وجود روابط قدرت در سیستم اقتصادی جهانی می‌شوند بلکه تاریخ همین سی سال اخیر ایران را هم نادیده می‌گیرند؟

واقعیت این است که سرمایه‌های بزرگ، از دیر زمانی پیش از این، ناگزیر بوده‌اند در ادامه انباشت رقابتی و در تعقیب سودهای هنگفت خویش، به فرا‌تر از مرزهای ملٌی اولیه خود دست‌اندازی کنند؛ و در این دست‌اندازی همواره حمایت سیاسی دولت‌های خود، فعالیت‌های جنایتکارانه و پنهان سرویس‌های امنیتی و جاسوسان خود، و هر‌گاه لازم شده است نیروهای نظامی ارتش‌هایشان را هم پشت سر خود داشته‌اند. و اکنون که این سرمایه‌ها جهانی شده‌اند، آن ساختار سیاسی و نیروی نظامی که در دست اندازی‌های آن‌ها به نقاط مختلف جهان پشت سر آن‌ها قرار دارد نیز ساختاری فراملی و جهانی شده، مانند «جی ٨»، «ناتو» و نهادهای اقتصادی و سیاسی بین‌المللی تحت کنترل آن است. با بحران و رکود همزمان نظام اقتصاد سرمایه داری جهانی، انگیزه‌ها و دلائل مورد بحث در حال حاضر تشدید هم شده و امروز اساسی‌ترین علٌت جنگ‌های جاری در جهان را تشکیل می‌دهد.

این واقعیات آشکار جهان کنونی را که حتی روزنامه نگاران، منتقدان ساختار سیاسی، فعالان محیط زیست، فعالان حقوق بشرِ و حتی جریانات دست راستی امٌا واقع بین به روشنی می‌بیند و توصیف می‌کند، برخی از لیبرالهای وطنیِ خواب زده و توهم آلودهٔ ما نمی‌بینند و درک نمی‌کنند و در موضع گیری‌های خود، زیر تأثیر شعارهای نولیبرالی هستند که امپریالیسم برای توجیه جنگ افروزی‌های خود و سرپوش گذاردن بر انگیزه‌های واقعی جنگ، آن‌ها را تبلیغ می‌کند.